Каржы

Адатта жеке инсандыгыңызды тастыктаган паспорт же ID-карта талап кылынат, айрым учурларда каттоо дареги же байланыш маалыматы сурала алат. Ар бир банктын өз ички талаптары бар болгондуктан, так тизмени тандаган банктын кеңсесинен же расмий сайтынан текшергениңиз оң. Эсеп ачуудан мурун тарифтерди, тейлөө акысын жана карт же эсепти жабуу шарттарын да сурап алганыңыз жакшы.

PIN-кодду эч кимге айтпаңыз, аны SMS же телефон аркылуу сураган чалууларга ишенбеңиз — бул көбүнчө алдамчылык болот. Онлайн төлөмдөрдө карттын CVV кодун ишенимсиз сайттарга киргизбеңиз жана мобилдик банкта эки факторлуу текшерүүнү иштетип коюңуз.

Эгер карт жоголсо же уурдалса, дароо банктын кол-борборуна чалып бөгөттөңүз. Күмөндүү транзакцияларды байкасаңыз, банкка кайрылып, транзакцияны талашуу (chargeback) мүмкүнчүлүгү бар-жогун сураңыз.

Пайыздык чен, толук төлөө графиги, мөөнөтүнөн мурда жабуу шарттары жана мүмкүн болгон айыптык санкциялар боюнча так маалыматты банктан жазуу түрүндө сураңыз — бул маалымат банктан банкка жана убакыттан убакытка өзгөрүп турат. Кредиттик келишимди кол коюудан мурун толугу менен окуп чыгып, түшүнбөгөн жерлерин кызматкерден түшүндүрүп берүүсүн талап кылыңыз.

Ошондой эле өз төлөө жөндөмүңүздү реалдуу баалаңыз: айлык кирешеңиздин канча бөлүгү насыяга кетерин эсептеп көрүңүз, анткени төлөй албай калуу насыялык таржымалыңызга терс таасир этет.

Биринчи кезекте өзүңүз тейленген банктын кардарларды тейлөө бөлүмүнө же кол-борборуна жазуу түрүндө арыз берип, маселени чечүүнү сураңыз. Көпчүлүк банктарда ички доо-арыз кароо процедурасы бар жана алар белгилүү мөөнөттө жооп берүүгө милдеттүү.

Эгер банк ичинде маселе чечилбесе, Кыргыз Республикасынын Улуттук банкына (НБКР) кайрылууга болот, анткени ал банктардын ишин көзөмөлдөйт жана керек болсо кардарлардын арыздарын карайт.

Аманат коюу алдында пайыздык чен, аманатты мөөнөтүнөн мурда алып коюу шарттары жана валютасы (сом же чет өлкө валютасы) боюнча так маалыматты банктан алыңыз, анткени бул шарттар банктан банкка жана мезгилден мезгилге өзгөрүп турат. Депозиттерди камсыздандыруу системасы кандай иштээрин жана сиздин аманатыңыз ага кирерин НБКРдин же аманаттарды коргоо фондунун расмий маалыматынан тактап алганыңыз пайдалуу.

Ошондой эле бир нече банктын шарттарын салыштырып, ишенимдүү жана узак убакыттан бери иштеп жаткан банкты тандаганыңыз тобокелдикти азайтат.