ӨлкөЭскерүүлөр: 387
Кытай (расмий түрдө Кытай Эл Республикасы) — Чыгыш Азиядагы мамлекет, калкынын саны боюнча дүйнөдөгү эң чоң өлкө жана дүйнөнүн алдыңкы экономикаларынын бири. Мамлекетти Си Цзиньпин башчылык кылган Кытай Коммунисттик партиясы башкарат. Акыркы жылдары Кытай жасалма интеллект жана кайра жаралуучу энергетика сыяктуу жогорку технологиялык тармактарды активдүү өнүктүрүп, улуттук биримдикти чыңдоого багытталган саясат жүргүзүп жатат, бул батыш өлкөлөрүнүн сынына кабылууда.
Кыргызстан менен Кытайдын ортосундагы мамилелер акыркы жылдары саясаттан тышкары соода, инвестиция жана транспорт тармактарында өнүгүүдө. Кытай Кыргызстандын негизги соода өнөктөшү бойдон кала берүүдө, ал эми кытайлык инвестициялар өлкөнүн тоо-кен жана өнөр жай тармактарын өнүктүрүүгө маанилүү салым кошууда.
Казакстан дүйнөдө бир гана өлкө болуп саналат, ал бир эле мезгилде АКШ менен Кытайдын жасалма интеллект боюнча демилгелерине катышууда. Reuters агенттигинин маалыматы боюнча, АКШ бул өлкөдөн бир тарапты тандаш үчүн басым көрсөтүүдө. Бул жагдай Кыргызстандын саясий жана технологиялык тармактарында олуттуу кызыгуу жаратууда.
Миңдеп издөө учурларынан кийин, Кыргызстандын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги Корумду чокусундагы издөө-куткаруу иштерин убактылуу токтотту. Чокуда жоголгон үч эл аралык альпинисттин жеке буюмдары мурда табылган болчу, эми дрон аркылуу алардын сөөгү да табылды. Экинчи этап издөө иш-чаралары эки жуманын ичинде уюштурулат.
Кытайдын Хайнань аралындагы космодромдон ракета-ченчжэн-12 аркылуу 24-топтом төмөнкү орбитадагы интернет спутниктеринин жаңы тобу ийгиликтүү учурулду. Бул 16-августта Пекин убактысы боюнча саат 12:10до болгон жана аппараттар белгиленген орбитага чыгып, кызматына киришти.
Пластик билеттерден баш тартып, Улаанбаатар, Пекин, Сеул жана Лондон сыяктуу дүйнөлүк мегаполистер автобуска баруу үчүн смартфон аркылуу төлөөнүн заманбап технологияларын колдонуп жатышат. Бул макалада бул глобалдык тренддин негизги аспектилери жана ар кайсы шаарлардагы тажрыйбалар каралат.
Монголияда буддизмдин түпкү булагы көп жылдан бери каралууда. Жалпыга маалымдоо каражаттары көбүнчө буддизмдин Монголияга Юань доорунда же орто кылымдарда гана келгенин белгилесе да, акыркы археологиялык табылгалар бул көз карашты өзгөртүп, буддизмдин Хунну доору учурунда эле байкалганын тастыктоодо.
2026-жылдын январь-март айларында Кыргызстанда центрифугалар жана фильтрлоо жабдууларынын импорту 22,9 миллион АКШ долларына жетти. Бул көрсөткүч өткөн жылга салыштырмалуу 74,3%га көп болгонун Улуттук статистика комитетинин маалыматы көрсөттү. Башкы жеткирүүчү Кытай бойдон калууда, ал эми Россиядан келген жабдуулар эки эсеге азайган.
2026-жылдын январь-майд өнөктүгүндө Кыргызстанга термоөңдөө жабдууларын импорттоо мурдагы жылга караганда 4,5 эсе өстү. Жалпы наркы $22,2 миллионду түзүп, негизги көбөйүү Кытайдан келген жеткирүүлөрдөн болду – өлкөнүн үлүшү 81,5%га жетти.
Бишкек шаарында Азия чемпиондор лигасынын аялдар арасындагы квалификациялык турниринде «Илбирс» командасы байге талашат. Бул мелдеште Гонконг, Камбоджа, Филиппин жана Кыргызстан чемпиондору өз ара күч сынашат.
Road to UFC Season 5 турниринде жарым финалдык беттештер 28-августта Шанхайда өтөт. Кыргызстандын спортчусу Фарида Абдуева 52 кг салмак категориясында жарым финалга чыкты жана Кореялык атаандашы Пак Бохён менен беттешет.
Кыргызстанда күйүүчү майдын көпчүлүк бөлүгү сырттан импорттолуп жаткандыктан, өлкө баалардын кесепетинен тышкы базардын абалынан көз каранды. Башкаруу ырааттуулугун улантуу жана күйүүчү май тармагында өз алдынчалууну камсыздоо максатында өкмөт эки жаңы мунай майлоо заводун курууну жана Кытай менен Азербайжандан жаңы жеткирүүлөрдү сатып алуу боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүнү көздөп жатат.
Кытайда билим алган ишкер Бакыт Ирсалиев кытайдагы популярдуу технологияларды Кыргызстан базарына ылайыктап иштеп чыгууда. Ал пауэрбанк бөлүшүү кызматы, сатуучу жок акылдуу дүкөндөр жана автоматташтырылган постаматтар сыяктуу долбоорлорду өнүктүрүүдө. Максаты — коомчулуктун күнүмдүк керектөөлөрүн технологиянын жардамы менен жеңилдетүү.
Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча, 2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстанга муздаткыч, муздаткыч жабдуулары жана тоңдуруучу техниканын импорту өткөн жылга салыштырмалуу 67,6%га көбөйгөн. Бул өсүш негизинен Кытай, Орусия жана Түркиядан келген жеткирүүлөр аркасында катталган.
Кыргызстан менен Россиянын аскерлери Балыкчыдагы аскердик полигондун аймагында биргелешкен машыгууларды өткөрүштү. Бул аракеттерде учурунда шарттуу душмандын каршы аракетин басуу үчүн артиллерия, бронетехника жана учкучсуз учуучу аппараттар колдонулду. Машыгуу күчтөрдүн биргелешкен аракеттүүлүгүн жогорулатууга багытталган. Ошондой эле, эфирде кытай технологияларын адаптациялоо, Санкт-Петербургда окутулган кыргызстандык мугалимдер жана Бишкекти ШКУ саммити менен Кочевниктер оюндарына даярдоо…
2026-жылдын январь айынан май айына чейин Кыргызстандын суюктукту насосторду импорттоосу 36,7%га өсүп, 566 миң 183ге жетти. Бул өсүш негизинен Кытайдан келүүчү импорттун эсебинен камсыз болду, ал жалпы экспорттун 98% ын түзөт.
2026-жылдын январь-маи айларында Кыргызстанда алюминий изделиелеринин импорту өткөн жылга салыштырмалуу 17,9% кыскарып, жалпы көлөмү 1,8 миң тоннага жетти. Негизги камсыздоочу өлкө Кытай бойдон калууда, бирок Казакстан жана Россиядан келген импорттун өсүшү байкалууда.
АКШ жана Япония Тынч океандын Минами-Торисима аралынын аймагында эң терең суунун астындагы кен казууну курууну максат кылып, редкоземдүү металлдарды өндүрүүнү пландаштырууда. Бул долбоор Кытайдын бул тармактагы үстөмдүгүн токтотууга багытталган. Саамалыкта 2028-жылы коммерциялык пландын даярдалышы көздөүлүүдө.
Бишкекте Кыргызстандын жана Кытай Эл Республикасынын мамлекеттик мекемелери кыргыз-кытай чек арасындагы өткөрмө пункттарын башкаруу жөнүндө кызматташтык тууралуу документтин долбоорун макулдашты. Бул макулдашуу эки тараптын компетенттүү органдарынын координациясын күчөтүүгө жана пункттардын ишин жакшыртууга багытталган.
Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров Россия Федерациясынын Президенти Владимир Путинге Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолунун курулушунун регион үчүн гана эмес, ири дүйнөлүк держава үчүн да зарыл экенин түшүндүрүп, долбоордун стратегикалык маанисин баса белгиледи. Жапаров бул темир жолду азыркы доордун Жалаң шелк жолу деп атап, өлкөнүн өнүгүүсүнө чоң салым болорун белгиледи.
АКШнын Ак Үйүнүн жаңы баянында 40тан ашык өлкөнүн Кытайдын Трамп администрациясы киргизген бажы төлөмдөрүн өтөбөй өтүүгө көмөктөшкөндүгү айтылат. Анда Канада, Индия, Мексика, Япония жана Түштүк Корея сыяктуу мамлекеттер Кытайдын бажы төлөмдөрүн миллиарддаган долларга айланып өтүүсүнө себеп болгон делет.
125 миллион сомдук карызы бар Кытайлык компаниянын финансылык директору Кыргызстан жеринен мыйзамсыз чыгууга аракет кылган учурунда кармалды. Бул окуя Иссык-Күл облусунун чек ара өткөрүү бекетинде болду. Тергөө материалдарына ылайык, бул иште жергиликтүү чек ара кызматынын кызматкерлери жана байланыш кызматкерлери катышкан.
3-сентябрда Ысык-Көл облусунда VI Дүйнөлүк Кочевниктер Оюндарынын алкагында эл аралык илимий конференция уюштурулат. Бул иш-чара кочевниктердин мурасы менен маданиятын иликтөө максатында өтүп, Кыргызстан өкмөтүнүн бул багыттагы саясатын колдоону көрсөтүүдө.
2026-жылдын январь-апрель айларында Кыргызстандын унаа рыногу Кытайдан келген унаалардын саны кескин өстү. Кытай Кыргызстанга эң көп унаа экспорттоочу өлкө бойдон калууда. Импорттун өсүшүнө унаалардын бюджеттик баалары, заказ берүүнүн түшүнүктүү схемасы жана тез жеткирүү мүмкүнчүлүгү себеп болууда.
Монголия өкмөтү күйүүчү май тартыштыгын жеңүү үчүн маселени комплекстүү карап чыгууда. Алар мунай продуктуларынын импортуна көз карашын өзгөртүп, мунай кайра иштетүүчү заводдун курулушун колдоону пландоодо. Россия, Кытай, Түштүк Корея менен болгон келишимдер каралып жатканда, Казакстан жана Беларус менен жаңы келишимдер түзүлүүдө.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров өлкөнүн Кытайга алган тышкы карызын 2035-жылга чейин толугу менен төлөп бүтүрүү пландары тууралуу интервьюда билдирди. Бул максат менен өлкө экономикасын туруктуу өнүктүрүүгө жана карызды башкарууну көзөмөлдөөгө көңүл бурулууда.
Президент Садыр Жапаров Кыргызстандын соңку беш жыл ичинде Кытайдан жаңы мамлекеттик тышкы карыз тартпаганын билдирди. Анын айтымында, Эксимбанктан карыздын суммасы 1,8 млрд доллардан 1,3 млрд долларга чейин азайган. Жалпы мамлекеттик карыздын жалпы көлөмү жана ВВПга катышы тууралуу маалыматтар да айтылды.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров жол куруудагы кечеңдөөлөр жана чыгымдардын көбөйүшү боюнча маселени көтөрдү. Ал кыргыз компанияларынын иши кытай компанияларынан кыйла артып кеткенин белгиледи жана бул маселе убакытты жана каражатты жоготууга алып келгенин айтты.
Президент Садыр Жапаров өлкөдө курулуш, тигүү жана жол куруу чөйрөсүндө эмгек күчүнүн жетишсиздиги бар экенин белгиледи. Кырдаалды жакшыртуу жана жаңы технологияларды өздөштүрүү максатында тышкы адистерди чакыруунун зарылчылыгы бар.
Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров өлкөдө күчөп жаткан Кытайга каршы маанайлар коомдун туруктуулугуна терс таасирин тийгизип жатканын белгиледи. Ал мындай маанайлар ички жана тышкы күчтөр тарабынан колдонулуп жатканын эскертти.
Жети-Огуз районундагы Барскоон айылынан башталып, Кытай менен чек арадагы «Бедел» өткөрмө пунктуна жетүүчү жаңы жолдун курулушу жүрүүдө. Бул долбоор Бишкек менен Кытай чек арасын байланыштырып, маршруттун узуну менен убактын азайышына шарт түзөт. Толук пайдаланууга 2030-жылдын аягына чейин берилет деп күтүлүүдө.
Кыргызстанда күйүүчү май алыскы чет өлкөлөрдөн — Беларус, Азербайжан, Түркия жана бир Европа өлкөсүнөн келген партиялары түштү. Азыркы учурда күйүүчү май рыногу татаал бойдон калууда, бирок октябрь айына карата Орусиядан жеткирүүнүн калыбына келишине үмүт бар.
Ош шаарынын мэри Жанарбек Акаев Кытай Эл Республикасынын Ош шаарындагы генконсулу Лю Минчэ менен жолугушуп, кыргыз-кытай кызматташтыгын тереңдетүү жана биргелешкен жаңы долбоорлорду ишке ашыруу жөнүндө сүйлөштү. Тараптар соода-экономикалык өнүгүү, логистика жана туризм багыттарын өзгөчө карады.
11-августтагы дүйнөлүк валюта курсунун өзгөрүүлөрү боюнча иликтөөдө, юаньдын курсунда рекорддук өсүү катталып, ал эми орус рублинин курсу төмөндөөнү улантууда. Бул макалада негизги валюталардын кескин жогору же төмөндөө тенденциялары талданат.
Кыргызстандын транспорт жана коммуникациялар министри Талантбек Солтобаев менен Өзбекстандын тиешелүү министри Илхом Махкамов Кытай, Кыргызстан жана Өзбекстанды бириктирген темир жол долбоорунун курулуш объектилерине барышты жана иштердин абалы менен жеринен таанышышты.
Reuters агенттигинин маалыматы боюнча, Кытай армиясынын илимпоздору OpenAI жана Anthropic компанияларынын жасалма интеллект моделдеринин жоопторун колдонушкан. Бул маалыматтар чалгындоо, кибер согуш, максаттарды таанып билүү жана учкучсуз учактарды башкаруу системаларын үйрөтүү үчүн пайдаланылган.
2026-жылдын биринчи беш айында Кыргызстанда жүк ташуучу унаа экспорттоолору былтыркыга салыштырмалуу көлөмү боюнча 3,7 эсеге көбөйүп, наркы 11,6 эсеге жогорулады. Экспорттун негизги багыты катары Россиянын үлүшү 83 пайыздан ашты.
Доктор экономика илимдеринин профессору Гурас Жапаров Кыргызстандын Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолу курулушу маалында өндүрүштү жана экспорттук потенциалын жогорулатууга зарылчылык бар экенин билдирди. Ал мамлекеттин булак сатуудан алысыраак болуп, техника жана IT тармагын өнүктүрүүсү керектигин белгиледи.
Экономист Жумабек Жаиловдун айтымында, курулуш тармагы өлкөнүн экономикалык өсүшүн көрсөтөт жана инфраструктурага болуп жаткан бюджеттик каражаттар экономиканын жандануусуна өбөлгө түзүүдө. Ал ошондой эле кесипкөй кадрлардын тартыштыгын белгилеп, чет жактан келген кыргызстандыктардын мекенге кайтуусу үчүн шарттарды түзүү керектигин баса айтты.
Эксперттер Кытай Ормуз кысыгын жабуу жагдайында мунайдын дүйнөлүк баасын сактап калууда маанилүү роль ойношу мүмкүн дешет. Алардын болжолу боюнча, Пекин 5 миллион баррелге жакын мунайды жашыруун түзүлүштөрүнөн пайдалануу менен импортту кыскартып, баанын кескин көтөрүлүшүн токтотууга умтулат.
2026-жылдын алгачкы жарымында Кыргызстанда ветеринардык профилактикалык иш-чаралар 14,26 миллионго жакын малга жүргүзүлдү. Ветеринардык кызмат пландын 110%ын аткарып, мал чарбачылыгындагы санариптештирүүнү өнүктүрүүнү улантууда.
Профессор Жумабек Жаиловдун айтымында, Азербайжан Борбор Азия өлкөлөрү үчүн жаңы логистикалык коридор болуп калышы ыктымал. Ал өлкөнүн инвестициялык потенциалы, транспорттук инфраструктурасы жана альтернативдүү жолдорду өнүктүрүү мүмкүнчүлүктөрү жөнүндө айтты. Ошондой эле, Кытай—Кыргызстан—Өзбекстан темир жолун куруунун келечеги каралууда.
Казакстандын Экология министрлиги коомчулукка берүүдөн баш тарткан Алматыдагы таштандыларды күйгүзүү заводу боюнча документтер Кытайдын мамлекеттик маалымат системасында пайда болду. Бул тууралуу Евразиялык инновацияларды өнүктүрүү фондунун негиздөөчүсү Булат Касымов билдирди. Эскертүүчү топ 5-августта документтерди карайт.
Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёевдин расмий визитин баалап, эки мамлекеттин кызматташтыгынын негизги натыйжаларын белгиледи. Анын айтымында, Камбар-Атинская ГЭС-1 жана Кытай—Кыргызстан—Өзбекстан темир жолу долбоорлору эки өлкөнүн жалпы стратегиясында алдыңкы орунду ээлейт.
Ысык-Көл облусунда Барскоон—Бедель автожолу курулуп жатат. Бул жол ыкчам товар алмашуу менен транзиттик мүмкүнчүлүктөрдү кеңейтүүдө маанилүү ролду ойнойт. Ал аркылуу Ысык-Көлдүн түштүктүк жээги менен кыргыз-кытай чек арасы туташат.
Кыргызстан менен Кытайдын чек ара аймагында жер титирөө катталды. Калкка жана аймакка тийиштүү коркунучтар боюнча расмий органдардан берилчү маалыматтарды көңүл буруп туруу сунушталат.
Сентябрь айында Кытайдан атайын медициналык учак Кыргызстанга келет. Учактын ичинде кытайлык дарыгерлер өлкө тургундары үчүн көз оорусун дарылоодо жогорку технологиялык жана акысыз операцияларды жасайт. Гуманитардык миссия аяктагандан кийин, учак «Каракол» аэропортунда 24-сентябрда өткөрүлө турган авиафестивальге катышат.
Ош облусунун Кара-Суу районунда кирпич заводунун аймагында өндүрүш станогуна түшүп кеткен кытайлык жаран каза болду. Бул тууралуу Ош облустук Ички иштер башкармалыгы билдирди.
Кыргызстанга Кытайдан биринчи нефтепродукттар партиясы жеткирилүүдө. Өкмөт темир жол аркылуу Казакстан аркылуу алып келүүнү караштырып жатат. Айрым маселелер, анын ичинде бензиндин баасы, субсидиялар жана бюджетке тийгизер таасири талкууланып жатат.
Кыргызстанга Кытайдан мунай азыктарынын алгачкы партиялары келе баштады. Бул тууралуу Министрлер кабинетинин төрагасынын орун басары Эрлист Акунбеков билдирди. Анын айтымында, бул жеткирүүлөр кытайлык мамлекеттик мунай компаниялары менен болгон келишимдердин негизинде ишке ашууда. Мамлекеттик субсидиялар АИ-92 бензининин баасын рыноктук деңгээлден төмөн кармап турууга мүмкүндүк берет.
2026-жылдын январь-май айларында Кыргызстанга бадыраң импорту 5,5 миллион долларды түзүп, өткөн жылга салыштырмалуу 121%га өскөн. Негизги жеткирүүчү Өзбекстан болуп, Казакстан менен Кытайдан келген бадыраңдын көлөмү да кыйла өскөнү байкалган.
Бул объект жөнүндө бир нерсе билесизби? Толуктоо сунуштаңыз — жарыялаганга чейин текшерүүдөн өтөт.
Кырлар — бир Story ичиндеги биргелешкен эскерүүлөр. Профилди ачуу үчүн түйүндү басыңыз.
Ар бир БАК боюнча чагылдыруунун тону — анын материалдарындагы субъекттин эскерүүлөрүнүн орточосу. «Баасыз» — тон азырынча белгиленген эмес.
Knews.kgНейтралдуу
Vesti.kgОң
NomadОң
TurmushОң
Короче, KGТерс
Штраф KGНейтралдууАйрым маалыматтар ММК материалдарынан чогултулган, так эмес болушу мүмкүн.
