Молекулалардын эки формасы жана алардын мааниси
Кээ бир молекулалар экиге окшош формада жашашат. Бул формалар күзгү колдорго окшош. Аларга энантиомерлер деп аталат. Кадимки химиялык реакцияларда эки форма да пайда болот. Бирок, жашоо организмде бир формасы басым болуп саналат. Мисалы, белоктор белгилүү бир «күзгү» формадагы аминокислоталардан курулат.
Изилдөөнүн негизги багыты
Ученыелер бул асимметриянын кантип пайда болгонун түшүнүүгө жүз жылдан ашык аракет кылышкан. Каган 1986-жылы асимметриялуу реакцияларда линейдик эмес таасирди аныктаган. Ал теориясы боюнча, катализатордун бир формасына болгон кичинекей артыкчылык, бүтүндөй процессте ар кандай көп преобладауга алып келиши мүмкүн экенин көрсөткөн. Соаи ошондой эле изилдөөнү улантып, 1995-жылы асимметриялуу автокаталитикалык реакцияны көрсөткөн. Бул реакцияда пайда болгон зат өзү молекулалардын ошол күзгү формасынын пайда болуусуна жеңилдик берген.
Агымдагы мааниси
Ученылердин изилдөөлөрү менен, молекулалардын бир күзгү формасы үчүн болгон кичинекей баштапкы артыкчылык, химиялык реакция жүрүп жаткан кезеңде көпкратно күчөれるү түшүндүрүлгөн. Бул фармацевтика тармагы үчүн чоң практикалык мааниге ээ. Анткени, бир заттын эки күзгү формасы организмге ар кандай таасир этиши мүмкүн.
Контекст
Анри Б. Каган – француз окумунагы. Кэнсо Соаи – Япониялык химиячы.
