Саясий лидер же режим бийликтеги ордун жоготкондо, анын колдоочулары жана шериктери системанын иштешиндеги өз ролун моюн албай калышы мүмкүн. Жоопкерчиликти аңдап билүүнүн ордуна, өткөн окуяларды адамдын эркине көз каранды болбогон табигый кырсык катары көрсөтүүгө умтулуу байкалат.
Тарыхый тажрыйба жана коргонуу механизмдери
Мисал катары АКШнын Стратегиялык бомбалоо бөлүмүнүн социологдору тарабынан 1945-жылдын май айында жүргүзүлгөн изилдөөлөрдү келтирсе болот. Режимдин кулашынан кийинки немистердин маанайын изилдеген адистер он эки жылдык диктатураны жана дүйнөлүк согушту сүрөттөөнүн өзгөчө ыкмасын белгилешкен.
Адамдар он эки жылдык диктатураны жана дүйнөлүк согушту узакка созулган ураган же түшүмдү жок кылган чачылган жамгыр сыяктуу сүрөттөшкөн: кырсык эч жерден пайда болуп, зыян келтирип, кеткен, ал эми тургундар бул убакыт ичинде болгону аба ырайынын өзгөрүшүн күтүп турушкан.
Мындай баяндамаларда жеке тандоо жөнүндө эч нерсе айтылбайт. Адамдын психикасы өзүн-өзү сыйлоосун сактап калуу үчүн өзүн актоо механизмдерин колдонот. Режимге болгон берилгендик коркунучтан гана эмес, өзүн адептүү адам деп эсептөө зарылчылыгынан да күчөтүлөт, бул болсо акыл-эсти конформизм үчүн татаал актоо системаларын курууга мажбур кылат.
Контекст
Философ Карл Ясперс өзүнүн «Күнөө жөнүндө маселе» трактатында коомдогу жоопкерчилик жана күнөө сыяктуу феномендерди талдаган.






