Монголия жеринде буддизмдин тамыры Юань доорунун же орто кылымдардагы тибет буддизминин басымдуулугу менен байланыштуу деген түшүнүк кеңири таралган. Бирок акыркы археологиялык изилдөөлөр монгол кочевниктеринин буддизм менен кулк-мүнөздөгү байланыштары андан көп мурун, Хунну империясынын убагынан башталганын көрсөтүүдө.
Хунну доорунда буддизмдин эрте учуру
Кадимки жазма булактар жана археологиялык материалдар кочевниктер Хунну (б.з.ч. ХХII кылымдан б.з. I кылымга чейинки убакыт) учурунда алгачкы жолу буддизмдик цивилизация менен байланыш түзгөнүн көрсөтөт. Соода жана дипломатия жолдору аркылуу, өзгөчө Улуу жибек жолу аркылуу, буддизмдин элементтери жайылып, жайыттарга келип жеткен.
Кытайдын байыркы жазмаларында, мисалы Сыма Цяндын «Ши цзи» эмгегинде, Хунну хандыктары тарабынан кармалган «алтын адам айкелдери» жөнүндө баяндалат. Кээ бир изилдөөчүлөр бул буюмдарды буддизмдин эрте доордогу статуалары катары сыпатташат.
Ошентип, Хунну доорунда буддизм мамлекеттик дин болуп бекитилген эмес, бирок ал маданий жана руханий байланышты түзүүнүн башаты болгон. Бул тарыхый маалыматтын негизинде буддизмдин Монголияга кирүүсү мурдагыдан терең жана байыркы экенин айтуу негиздүү.
