Экономика
Ар бир президенттин тушунда Кыргызстандын мамлекеттик карызы, экономикалык өсүшү, баалар, бюджет жана жашоо деңгээли кандай өзгөргөнү — Финансы министрлигинин, Улутстаткомдун, КРУБдун, ЭВФтин жана Дүйнөлүк банктын маалыматы боюнча. 2026-ж., 30-июнь карата тышкы мамлекеттик карыз 5 215 млн $, ички карыз (сом менен алынган карыздар) 4 883 млн $ түздү. Ар бир сан булагы, мезгили жана бирдиги менен берилген; болжолдор, толук эмес мезгилдер жана кайра эсептөөлөр белгиленген.
2026-ж., 6-октябрь карата маалыматтар
Өзгөрүүлөрдүн түсү:жашыл — көрсөткүч үчүн каалаган тарапка өзгөрүүкызыл — каалабаган тарапкабоз — дээрлик өзгөрүүсүз же нейтралдуу көрсөткүч (жебе — багыт)кантип эсептейбиз
Булак жана эскертүүлөр
Мамлекеттик тышкы карыз (Финансы министрлиги), доллар менен
Так маани: 5 215,15 млн $
ИДПдагы үлүшү: 2020-жылдын аягында 54,5% → 30.06.2026 карата 19,4% (2026-жылдын күтүлгөн ИДПсына карата).
- ИДПдагы үлүшү боюнча 2020-жылдын аягына салыштырмалуу 35,1 п.п. төмөн (news.kg кайра эсептеген). Көрсөткүч үчүн каалаган тарапка өзгөрүү.
- 2020-жылдын аягына салыштырмалуу 24% көп. Көрсөткүч үчүн каалабаган тарапка өзгөрүү.
Контекст
2020-жылдын аягынан 2025-жылга чейин доллардагы бардык мамлекеттик карыз 1,8 эсе, ал эми доллардагы ИДП 2,7 эсе өстү, ошондуктан карыздын ИДПдагы үлүшү 63,6%дан 39,5%га төмөндөдү. Базалык 2020-жыл — пандемиядан улам төмөндөө жылы; пандемияга чейин, 2019-жылы, үлүш 48,8% болгон. 2025-жылы үлүш 2020-жылдан бери биринчи жолу өстү — 36,2%дан 39,5%га.
Кененирээк: карыз эмне үчүн өсүүдөБулак: Минфин КР, «Структура государственного долга КР на 30.06.2026» (опубл. 05.08.2026); Расчёт news.kg: Нацстатком КР, табл. 2.03.00.01 «Задолженность органов государственного управления» (данные Минфина КР), млн сомов / Нацстатком КР, табл. 1.01.00.01 «Национальные счета в текущих ценах»
Булак жана эскертүүлөр
Мамлекеттик ички карыз — өлкө ичинде сом менен алынган карыздар (негизинен мамлекеттик облигациялар), датадагы курс боюнча доллар менен (Финансы министрлиги)
Так маани: 4 882,73 млн $
ИДПдагы үлүшү: 2020-жылдын аягында 9,2% → 30.06.2026 карата 18,2% (2026-жылдын күтүлгөн ИДПсына карата).
- 2020-жылдын аягына салыштырмалуу 6,89 эсе көп. Нейтралдуу көрсөткүч — түссүз.
Контекст
2020-жылдын аягынан 2025-жылга чейин доллардагы бардык мамлекеттик карыз 1,8 эсе, ал эми доллардагы ИДП 2,7 эсе өстү, ошондуктан карыздын ИДПдагы үлүшү 63,6%дан 39,5%га төмөндөдү. Базалык 2020-жыл — пандемиядан улам төмөндөө жылы; пандемияга чейин, 2019-жылы, үлүш 48,8% болгон. 2025-жылы үлүш 2020-жылдан бери биринчи жолу өстү — 36,2%дан 39,5%га.
Кененирээк: карыз эмне үчүн өсүүдөБулак: Минфин КР, «Структура государственного долга КР на 30.06.2026» (опубл. 05.08.2026); Расчёт news.kg: Нацстатком КР, табл. 2.03.00.01 «Задолженность органов государственного управления» (данные Минфина КР), млн сомов / Нацстатком КР, табл. 1.01.00.01 «Национальные счета в текущих ценах»
Булак жана эскертүүлөр
Жылдын аягындагы мамлекеттик карыз, ИДПнын %
Так маани: ИДПнын 39,45%
30.06.2026 карата: 2026-ж. болжолдуу ИДПнын 37,5%
- 2024-жылга салыштырмалуу 3,3 п.п. жогору (алдын ала). Көрсөткүч үчүн каалабаган тарапка өзгөрүү.
- 2020-жылдын аягына салыштырмалуу 24,1 п.п. төмөн (алдын ала, news.kg кайра эсептеген). Көрсөткүч үчүн каалаган тарапка өзгөрүү.
Контекст
2020-жылдын аягынан 2025-жылга чейин доллардагы бардык мамлекеттик карыз 1,8 эсе, ал эми доллардагы ИДП 2,7 эсе өстү, ошондуктан карыздын ИДПдагы үлүшү 63,6%дан 39,5%га төмөндөдү. Базалык 2020-жыл — пандемиядан улам төмөндөө жылы; пандемияга чейин, 2019-жылы, үлүш 48,8% болгон. 2025-жылы үлүш 2020-жылдан бери биринчи жолу өстү — 36,2%дан 39,5%га.
Кененирээк: карыз эмне үчүн өсүүдөБулак: Минфин КР, «Уточнённая структура государственного долга КР на 31.12.2025» (опубл. 05.03.2026); Минфин КР, «Структура государственного долга КР на 30.06.2026» (опубл. 05.08.2026)
Булак жана эскертүүлөр
ИДПнын реалдуу өсүшү, мурунку жылга карата %
Так маани: 11,1%
2026, янв–авг: 11,0%
- 2024-жылга салыштырмалуу дээрлик өзгөргөн жок (−0,4 п.п.) (алдын ала). Дээрлик өзгөрүүсүз.
Булак: Нацстатком КР, табл. 1.01.00.07 «ВВП в текущих ценах»; Нацстатком КР, «Социально-экономическое положение Кыргызской Республики в январе-августе 2026 г.» (опубл. 28.09.2026)
Булак жана эскертүүлөр
Инфляция (КБИ), жылдык орточо
Так маани: 8,21%
2026, янв–авг: 10,9%
- 2024-жылга салыштырмалуу 3,2 п.п. жогору. Көрсөткүч үчүн каалабаган тарапка өзгөрүү.
Булак: World Bank WDI API, FP.CPI.TOTL.ZG — «Inflation, consumer prices (annual %)» (lastupdated 2026-07-13); Нацстатком КР, «Социально-экономическое положение Кыргызской Республики в январе-августе 2026 г.» (опубл. 28.09.2026)
Булак жана эскертүүлөр
Мамлекеттик бюджеттин сальдосу, ИДПнын %
Так маани: ИДПнын 2,7%
- 2024-жылга салыштырмалуу дээрлик өзгөргөн жок (+0,3 п.п.) (news.kg кайра эсептеген). Дээрлик өзгөрүүсүз.
- 2019–2025-жылдардагы эң жогорку маани — катардын бардык салыштырма жылдарында. Көрсөткүч үчүн каалаган тарапка өзгөрүү.
Булак: Расчёт news.kg: Нацстатком КР, табл. 2.02.00.07 «Дефицит государственного бюджета и источники его финансирования» / ВВП Нацстаткома
Булак жана эскертүүлөр
Доллар менен орточо айлык эмгек акы (эсептөө)
Так маани: айына 486,4 $
- 2024-жылга салыштырмалуу 18% көп (news.kg кайра эсептеген). Көрсөткүч үчүн каалаган тарапка өзгөрүү.
- Катардын максимуму (1994-жылдан бери маалымат). Көрсөткүч үчүн каалаган тарапка өзгөрүү.
Булак: Расчёт news.kg: Нацстатком КР, табл. 1.07.00.13 «Заработная плата по территории» (среднемесячная номинальная начисленная) / средний курс USD
Булак жана эскертүүлөр
Жакырчылыктын деңгээли, калктын %
Так маани: 24%
- 2024-жылга салыштырмалуу 1,7 п.п. төмөн. Көрсөткүч үчүн каалаган тарапка өзгөрүү.
- 2019-жылдан кийинки эң төмөнкү маани (2019-ж. азыраак болгон). Көрсөткүч үчүн каалаган тарапка өзгөрүү.
Булак: Нацстатком КР, табл. 5.04.00.09 «Численность населения с потреблением ниже черты бедности»
Булак жана эскертүүлөр
Киши башына ИДП, доллар менен
Так маани: 3 079,5 $
- 2024-жылга салыштырмалуу 23% көп (алдын ала). Көрсөткүч үчүн каалаган тарапка өзгөрүү.
- Катардын максимуму (2006-жылдан бери маалымат) (алдын ала). Көрсөткүч үчүн каалаган тарапка өзгөрүү.
Булак: Нацстатком КР, табл. 1.01.00.08 «ВВП на душу населения»
Бөлүмдөр
Контекст: карыз эмне үчүн өсүүдө жана аны кантип баалоо керек
Өз алдынча баалоо үчүн текшерилүүчү фактылар: абсолюттук суммалар жана үлүштөр, насыялардын шарттары, бюджетке түшкөн жүк жана тышкы баалар. Ар бир пункттун баштапкы булагы көрсөтүлгөн. 06.10.2026 карата маалыматтар.
Карыз эки эсе өстү, негизинен ички карыздын эсебинен
31.12.2020 – 30.06.2026 аралыгында мамлекеттик карыз 4,93 млрд $дан 10,10 млрд $га чейин өстү (2,05 эсе). Бул мезгилде тышкы карыз 24%га (4,22 → 5,22 млрд $), ички карыз 6,9 эсе (0,71 → 4,88 млрд $) көбөйдү. Өсүштүн 81%ы ички карызга туура келет, анын бардык карыздагы үлүшү 14%дан 48%га чейин өстү. Ички карыздын 99%ы — сом менен чыгарылган мамлекеттик казыналык облигациялар (МКО).
Экономиканын көлөмүнө карата карыз 2020-жылдагыдан төмөн, бирок 2025-жылы үлүш өстү
2020–2025-жылдары доллардагы ИДП 2,7 эсе (8,3 → 22,6 млрд $), карыз 1,8 эсе өстү, ошондуктан карыздын ИДПга катышы 63,6%дан 39,5%га чейин төмөндөдү. 30.06.2026 карата — 2026-жылдын күтүлгөн ИДПсынын 37,5%ы (бөлүүчү — өкмөттүн болжолу). Эскертүүлөр: 2020-жыл — пандемиядан улам экономика кыскарган (−7,1%) жана сом алсыраган жыл (жыл аягындагы курс 69,6 → 82,6 сом/доллар); пандемияга чейин, 2019-жылы, үлүш 48,8% болгон. 2021–2025-жылдары ИДПнын реалдуу өсүшү болжол менен 55%, доллардагы ИДПнын калган өсүшү баалардын өсүшүнөн келди. 2025-жылы карыздын үлүшү 2020-жылдан бери биринчи жолу өстү — 36,2%дан 39,5%га.
Булактар: Расчёт news.kg
жана дагы 4 булак
Карыз эмнеге алынган
2024-жылдын аягындагы тышкы мамлекеттик карыз: 29,3%ы — транспорт, 18,1%ы — энергетика, 6,0%ы — айыл чарба, 30,2%ы — көп тармактуу насыялар (анын ичинде бюджетти колдоо). Финансы министри Руслан Суйналиевдин айтымында (2026-жылдын июнь айы), ички карыз каражатынын 57,8%ы финансылык активдерди сатып алууга, анын ичинде коммерциялык банктардын ресурстарын көбөйтүүгө, 35,2%ы инфраструктураны куруу жана капиталдык оңдоого багытталган. ЭВФ (2026-жылдын апрель айы) карыз алуу муктаждыгы финансылык активдерди сатып алуу жана квазифискалдык операциялар себептүү бюджеттин тартыштыгынан чоң экенин белгилеп, квазифискалдык каржылоодон качууну сунуштайт.