2026-ж., 6-октябрь карата маалыматтар
Аскар Акай уулу Акаев
1990–2005
Иш жүзүндө бийликте болгон акыркы күн: 24.03.2005; юридикалык жактан: 11.04.2005
Туулган: 1944-ж., 10-ноябрь, Кызыл-Байрак (Воронцовка) айылы, Кемин району, Кыргыз ССРи
Бийликке кантип келген
1990-жылдын 27-октябрында Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңеши тарабынан жаңы түзүлгөн президенттик кызматка компромисстик талапкер катары шайланган (экинчи турда 179 добуш, Н. Исановдо — 62). Көз карандысыздык жарыялангандан кийин 1991-жылдын 12-октябрындагы бүткүл элдик шайлоодо мандатын бекемдеген (жалгыз талапкер болгон).
Кызматтан кантип кеткен · Революциядан кийин кызматтан кеткен
2005-жылдагы талаштуу парламенттик шайлоодон кийинки массалык нааразылык акцияларынын жүрүшүндө бийликтен четтетилген («Жоогазын революциясы»): 2005-жылдын 24-мартында нааразы болгондор өкмөт үйүн ээлеп, Акаев өлкөдөн чыгып кеткен (Казакстан аркылуу Орусияга). 4-апрелде КРдин Москвадагы элчилигинде кызматтан кетүү жөнүндө арызга кол койгон, 11-апрелде парламент аны кабыл алган.
Кыргыз ССРинин Президенти (Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңеши тарабынан шайланган)
27.10.1990 – 31.08.1991
Кыргыз Республикасынын Президенти
31.08.1991 – 11.04.2005
Иш жүзүндө өлкөдөн 24.03.2005-жылы чыгып кеткен; кызматтан кетүү жөнүндө арызга 04.04.2005-жылы Москвада кол койгон; Жогорку Кеңеш отставканы 11.04.2005-жылы кабыл алган.
Иш жүзүндө бийликте — бөлүмдүн эрежеси боюнча
Юридикалык даталар — актылар жана БШКнын маалыматтары боюнча. Иш жүзүндөгүлөрү — бөлүмдүн эрежеси боюнча: кош бийлик учурунда (2005, 2010) мурунку президенттин бийлиги мураскердин ыйгарым укуктары башталаардан бир күн мурун аяктайт.
Мөөнөттүн толук жылдарынын жыйынтыктары: объекттерди пайдаланууга берүү — суммасы жана жылына орто эсеп менен, ченемдер — орточо, ИДПнын өсүшү — татаал темп, карыз жана эмгек акы — мөөнөттүн башына жана аягына карата.
ИДПнын реалдуу өсүшү · 1991–2004
−1,6%
жылына орто эсеп менен (татаал темп)
Булактар: World Bank WDI API, NY.GDP.MKTP.KD.ZG — «GDP growth (annual %)» (lastupdated 2026-07-13)
Инфляция (КБИ), орточо жылдык · 1991–2004
52,8%
жылына орто эсеп менен (татаал темп)
Булактар: IMF World Economic Outlook / DataMapper, PCPIPCH — «Inflation rate, average consumer prices» (версия DataMapper на 06.10.2026, прогнозный горизонт до 2031); World Bank WDI API, FP.CPI.TOTL.ZG — «Inflation, consumer prices (annual %)» (lastupdated 2026-07-13)
Мамлекеттик карыз, ИДПнын % (Финансы министрлиги) · 2004-жылдын аягына карата
ИДПнын 93,9%
мөөнөттүн башына карата маалымат жок
Булактар: Расчёт news.kg: Нацстатком КР, табл. 2.03.00.01 «Задолженность органов государственного управления» (данные Минфина КР), млн сомов / Нацстатком КР, табл. 1.01.00.01 «Национальные счета в текущих ценах»
Тышкы мамлекеттик карыз · 2004-жылдын аягына карата
1 950 млн $
мөөнөттүн башына карата маалымат жок
Булактар: Нацстатком КР, табл. 2.03.00.01 «Задолженность органов государственного управления» (данные Минфина КР), млн сомов ÷ курс НБКР на конец года
Ички мамлекеттик карыз · 2004-жылдын аягына карата
179 млн $
мөөнөттүн башына карата маалымат жок
Булактар: Нацстатком КР, табл. 2.03.00.01 «Задолженность органов государственного управления» (данные Минфина КР), млн сомов ÷ курс НБКР на конец года
Доллар менен орточо айлык эмгек акы (эсептөө) · 2004
айына 52,5 $
мөөнөттүн башына карата маалымат жок
Булактар: Расчёт news.kg: Нацстатком КР, табл. 1.07.00.13 «Заработная плата по территории» (среднемесячная номинальная начисленная) / средний курс USD
Мектептерди пайдаланууга берүү (окуучу орундары) · 1991–2004
113 миң орун
жылына ≈ 8,1 миң орун
Булактар: Нацстатком КР, Таблица 1.02.00.10 «Ввод в действие общеобразовательных школ по территории»
Турак жайды пайдаланууга берүү · 1991–2004
7 338 миң м²
жылына ≈ 524 миң м²
Булактар: Нацстатком КР, Таблица 1.02.00.12 «Ввод в действие жилых домов по территории»
Ооруканаларды пайдаланууга берүү (керебеттер) · 1991–2004
3 389 керебет
жылына ≈ 242 керебет
Булактар: Нацстатком КР, Таблица 1.02.00.08 «Ввод в действие больниц по территории»
БШКнын расмий жыйынтыктары: жеңүүчүнүн үлүшү — добуш берүүгө катышкандардын санынан (бардык шайлоодо бир база). Англис тилиндеги Википедия үлүштү жарактуу бюллетендерден эсептейт, ошондуктан анын сандары 0,4–1,9 п.п. жогору; мындай айырмачылыктар сандын жанында белгиленген.
Булактар: 24.kg: 79,14 процента — не предел. Сколько набирали голосов президенты Кыргызстана (11.01.2021, по данным ЦИК)
Булактар: 24.kg: 79,14 процента — не предел. Сколько набирали голосов президенты Кыргызстана (11.01.2021, по данным ЦИК); Wikipedia (en): 1995 Kyrgyz presidential election
Булактар: 24.kg: 79,14 процента — не предел. Сколько набирали голосов президенты Кыргызстана (11.01.2021, по данным ЦИК); Wikipedia (en): 2000 Kyrgyz presidential election
Ачык булактардан 17 окуя. Статистика жана расмий билдирүүлөр белгилер менен көрсөтүлгөн.
Кыргыз ССРинин президенти болуп шайланды
Республиканын Жогорку Кеңеши кезексиз сессияда Аскар Акаевди Кыргыз ССРинин биринчи президенти кылып шайлады.
Көз карандысыздыктын жарыяланышы
Республиканын Жогорку Кеңеши Кыргызстан Республикасынын мамлекеттик көз карандысыздыгын жарыялады; Акаев ГКЧПны колдогон эмес.
Президенттин бүткүл элдик шайлоосу
Жалгыз талапкер Акаев добуштардын 95,33% алды.
Булак: Википедия (рус.): Президентские выборы в Кыргызстане (1991)
Көз карандысыз Кыргызстандын биринчи Конституциясы кабыл алынды
5-май Конституция күнү катары белгиленет; ошондон бери негизги мыйзам 10 жолудан ашык өзгөртүлгөн.
Улуттук валюта — сом киргизилди
Кыргызстан постсоветтик Борбор Азияда биринчи болуп өз валютасын киргизген; алмашуу курсу 1 сом = 200 рубль, 1993-жылдын 14-майынан тартып сом — бирден-бир мыйзамдуу төлөм каражаты.
Булак: economist.kg: Один сом приравнивался к 200 рублям — история введения национальной валюты
Эки палаталуу парламент боюнча референдум
Шайлоочулар эки палаталуу парламентти киргизүүнү жана маселелерди референдумга чыгаруу укугун жактырышкан (болжол менен 90% «макул», катышуу 86%).
Булак: Wikipedia (en): 1994 Kyrgyz constitutional referendum
Экинчи мөөнөткө кайра шайлануу
Акаев кайрадан президент болуп шайланды: БШКнын расмий маалыматы боюнча добуштардын 71,59%.
Кумтордо алтын казып алуунун башталышы
Өлкөнүн эң ири алтын кени 1997-жылдан бери алтын өндүрөт.
Дүйнөлүк соода уюмуна кирүү
Кыргызстан КМШ өлкөлөрүнүн ичинен ДСУга биринчи мүчө болду.
Баткен окуялары
Кыргызстандын армиясынын Тажикстандан өлкөнүн түштүгүнө кирип келген Өзбекстан ислам кыймылынын согушкерлери менен куралдуу кагылышуулары.
Үчүнчү мөөнөткө кайра шайлануу
Акаев кайра шайланды: БШКнын расмий маалыматы боюнча добуштардын 74,47%; шайлоону эл аралык байкоочулар сынга алышкан.
«Манас» аэропортунда коалициянын авиабазасы ачылды
АКШнын базасы 2001-жылдын декабрында Ооганстандагы операцияны колдоо үчүн ачылган (2009-жылы Транзиттик борбор деп аталып, 2014-жылдын 3-июнунда жабылган).
Аксы окуялары
Аксы районунда милиция камакка алынган депутат Азимбек Бекназаровду колдогон нааразылык акциясынын катышуучуларына ок чыгарган: беш адам каза болуп, дагы бир адам эртеси көз жумган. 2002-жылдын майында Бакиевдин өкмөтү кызматтан кеткен.
Булак: Wikipedia (en): Askar Akayev
2003-жылдагы конституциялык референдум
Түзөтүүлөр жактырылган (бир палаталуу парламент, мурдагы президенттин кол тийбестиги ж.б.); расмий маалымат боюнча катышуу болжол менен 86% (≈2,1 млн), «макул» — болжол менен 76%. Оппозиция катышуунун көрсөткүчүн талашкан (анын баалоосу боюнча, болжол менен 40%).
Орусиянын «Кант» авиабазасы
Кантта Орусиянын аба-космос күчтөрүнүн 999-авиабазасы жайгаштырылган (ЖКБУнун алкагында).
Дата англисче Википедия боюнча; айрым булактарда 2001-жыл көрсөтүлөт — текшерүүнү талап кылат.
«Жоогазын революциясы»
Талаштуу парламенттик шайлоодон кийин (2005-жылдын 27-февралы жана 13-марты) нааразы болгондор Бишкектеги өкмөт үйүн ээлешкен; Акаев өлкөдөн чыгып кеткен.
Кызматтан кетүү парламент тарабынан кабыл алынды
Акаев арызга 2005-жылдын 4-апрелинде Москвада кол койгон; 11-апрелде убактылуу парламент отставканы кабыл алган.
Мөөнөт ичиндеги премьер-министрлер жана Министрлер кабинетинин төрагалары.
21.01.1991 – 29.11.1991
Премьер-министр
Кыргыз ССРи учурунда эле дайындалган; кызматта туруп каза болгон.
Андрей Иорданм.а.
29.11.1991 – 10.02.1992
Премьер-министр
Турсунбек Чыңгышев
10.02.1992 – 13.12.1993
Премьер-министр
Орусча Википедия: 1992-жылдын февралынан 1993-жылдын майына чейин өкмөттү расмий түрдө Акаевдин өзү жетектеген, премьер өкмөт төрагасынын орун басары болгон.
13.12.1993 – 14.12.1993
Премьер-министр
14.12.1993 – 14.03.1998
Премьер-министр
Кубанычбек Жумалиев
14.03.1998 – 23.12.1998
Премьер-министр
Борис Силаевм.а.
23.12.1998 – 25.12.1998
Премьер-министр
Жумабек Ибраимов
25.12.1998 – 04.04.1999
Премьер-министр
Кызматта туруп каза болгон.
Борис Силаевм.а.
04.04.1999 – 12.04.1999
Премьер-министр
12.04.1999 – 21.12.2000
Премьер-министр
21.12.2000 – 22.05.2002
Премьер-министр
22.05.2002 – 25.03.2005
Премьер-министр
Булактар: Wikipedia (en): Chairman of the Cabinet of Ministers of Kyrgyzstan (список глав правительства)
Кыргызстанга кайтып келүү
16 жылда биринчи жолу «Кумтор» иши боюнча көрсөтмө берүү үчүн Бишкекке келген; 2021-жылдын декабрында кылмыш куугунтугу токтотулган.
Булак: Wikipedia (en): Askar Akayev
Аскар Акаев эскерилген материалдар азырынча жок
