News.KG
Президент

«Президент» бөлүмү

1990-жылдан бери Кыргызстандын президенттери

Алты президент жана мамлекет башчысынын милдетин аткаруучу: мөөнөттөр, бийликке кантип келип, кызматтан кантип кеткени, ар бир мөөнөттүн негизги сандары.

1990-жылдан бери 6 президент: бийликте эң узак Аскар Акаев болгон — 14,4 жыл, эң аз — Роза Отунбаева, 1,7 жыл (бөлүмдүн эрежеси боюнча иш жүзүндөгү мөөнөттөр).

2026-ж., 6-октябрь карата маалыматтар

Президенттердин мөөнөттөрү, 1990–2027

Түс — президент, штрих — милдетин аткаруучулар. Тилкенин астындагы ичке сызыктар — юридикалык мөөнөттөр: аларда 2005 жана 2010-жылдардагы кош бийлик көрүнөт.

  • Аскар Акаев: 1990-ж., 27-октябрь — 2005-ж., 24-март
  • Курманбек Бакиев: 2005-ж., 25-март — 2010-ж., 6-апрель
  • Роза Отунбаева: 2010-ж., 7-апрель — 2011-ж., 30-ноябрь
  • Алмазбек Атамбаев: 2011-ж., 1-декабрь — 2017-ж., 23-ноябрь
  • Сооронбай Жээнбеков: 2017-ж., 24-ноябрь — 2020-ж., 15-октябрь
  • Садыр Жапаров: 2020-ж., 16-октябрь — 2020-ж., 13-ноябрь (м.а.)
  • Талант Мамытов: 2020-ж., 14-ноябрь — 2021-ж., 27-январь (м.а.)
  • Садыр Жапаров: 2021-ж., 28-январь — азыркы убакытка чейин
  1. Садыр Жапаров, портрет
    Сүрөт: Ermek Sydykov (president.kg; разрешение VRT Ticket:2023112810010481), CC BY-SA 4.0

    Садыр Жапаров

    2021 жылдан бери

    Бийликке кантип келген
    Жаза өтөп жаткан (2017-жылдагы өкүм — 2013-жылы Ысык-Көл облусунун акимин барымтага алууга аракет кылган иш боюнча 11,5 жыл). 2020-жылдын 6-октябрында парламенттик шайлоодон кийинки нааразылык акциялары учурунда тарапкерлери тарабынан бошотулган; премьер-министр болуп дайындалган (14.10.2020), Жээнбеков кызматтан кеткенден кийин президенттин милдетин аткаруучу болгон (16.10.2020). 2020-жылдын 14-ноябрында шайлоого катышуу үчүн ыйгарым укуктарын токтотуп, 2021-жылдын 10-январында президент болуп шайланган (79,2%).
    Кызматтан кантип кеткен
    Кызматта

    ИДПнын реалдуу өсүшү · 2021–2025

    9,2%

    жылына орто эсеп менен (татаал темп)

    • алдын ала маалыматтар бар
    • 2026, янв–авг: 11,0% — жыйынтыкка кирбейт

    Окуучу орундарын пайдаланууга берүү · 2021–2025

    16,6 миң орун

    жылына орто эсеп менен; бардыгы 82,8 миң орун

    • алдын ала маалыматтар бар

    Мамлекеттик карыз, ИДПнын %ы · 2025-жылдын аягына карата

    ИДПнын 39,5%

    2020-жылдын аягына карата ИДПнын 63,6% болгон

    • алдын ала маалыматтар бар
    • news.kg кайра эсептеген
    • 30.06.2026 карата: ИДПнын 37,5% — жыйынтыкка кирбейт
    Профиль: мөөнөттөр, шайлоолор, хроника
  2. Сооронбай Жээнбеков, портрет
    Сүрөт: Press Service of the President of Russia (kremlin.ru), CC BY 4.0

    Сооронбай Жээнбеков

    2017–2020

    Бийликке кантип келген
    Кызматтан кетип жаткан президент Атамбаев колдогон КСДПнын талапкери; 2017-жылдын 15-октябрындагы шайлоонун биринчи турунда жеңип, 2017-жылдын 24-ноябрында кызматка киришкен.
    Кызматтан кантип кеткен
    Нааразылык акцияларынан кийин кызматтан кеткен. 2020-жылдын 4-октябрындагы парламенттик шайлоодон кийин массалык нааразылык акциялары башталган; 6-октябрда БШК шайлоонун жыйынтыгын жокко чыгарган. 2020-жылдын 15-октябрында Жээнбеков кызматтан кете турганын жарыялап, 16-октябрда парламент аны кабыл алган; спикер милдетти аткаруудан баш тартып, ыйгарым укуктар премьер-министр С. Жапаровго өткөн.

    ИДПнын реалдуу өсүшү · 2018–2020

    0,3%

    жылына орто эсеп менен (татаал темп)

    Окуучу орундарын пайдаланууга берүү · 2018–2020

    9,2 миң орун

    жылына орто эсеп менен; бардыгы 27,7 миң орун

    Мамлекеттик карыз, ИДПнын %ы · 2020-жылдын аягына карата

    ИДПнын 63,6%

    2017-жылдын аягына карата ИДПнын 58,8% болгон

    • news.kg кайра эсептеген
    Профиль: мөөнөттөр, шайлоолор, хроника
  3. Алмазбек Атамбаев, портрет
    Сүрөт: Vyacheslav Oseledko / European Commission (audiovisual.ec.europa.eu), CC BY 4.0

    Алмазбек Атамбаев

    2011–2017

    Бийликке кантип келген
    2011-жылдын 30-октябрындагы президенттик шайлоонун биринчи турунда КСДПнын талапкери катары жеңген (шайлоо учурунда — премьер-министр); 2011-жылдын 1-декабрында кызматка киришкен.
    Кызматтан кантип кеткен
    Мөөнөтү аяктаган. Алты жылдык мөөнөтүн толук иштеген (2010-жылдагы Конституция кайра шайланууга жол берген эмес) жана 2017-жылдын 24-ноябрында ыйгарым укуктарын шайланган президент С. Жээнбековго өткөрүп берген — революциясыз же мурунку башчынын өлүмүсүз, шайлоонун жыйынтыгы боюнча мамлекет башчысынын биринчи алмашуусу.

    ИДПнын реалдуу өсүшү · 2012–2017

    4,6%

    жылына орто эсеп менен (татаал темп)

    Окуучу орундарын пайдаланууга берүү · 2012–2017

    12,7 миң орун

    жылына орто эсеп менен; бардыгы 75,9 миң орун

    Мамлекеттик карыз, ИДПнын %ы · 2017-жылдын аягына карата

    ИДПнын 58,8%

    2011-жылдын аягына карата ИДПнын 50,1% болгон

    • news.kg кайра эсептеген
    Профиль: мөөнөттөр, шайлоолор, хроника
  4. Роза Отунбаева, портрет
    Сүрөт: World Economic Forum / Benedikt Loebell, CC BY-SA 2.0

    Роза Отунбаева

    2010–2011

    Бийликке кантип келген
    2010-жылдын 7-апрелинде К. Бакиев кулатылгандан кийин оппозициянын лидерлери аны Убактылуу өкмөттүн башчысы кылып шайлашкан. 2010-жылдын 19-майындагы декрет менен өткөөл мезгилдин президенти болуп жарыяланган; ыйгарым укуктары 2010-жылдын 27-июнундагы конституциялык референдум менен ырасталган.
    Кызматтан кантип кеткен
    Мөөнөтү аяктаган. 2011-жылдагы шайлоого талапкерлигин коюуга укугу болгон эмес; 2011-жылдын 1-декабрында ыйгарым укуктарын шайланган президент Алмазбек Атамбаевге өткөрүп берген — өлкөнүн тарыхындагы шайлоонун жыйынтыгы боюнча бийликтин биринчи тынч өткөрүлүшү.

    ИДПнын реалдуу өсүшү · 2010–2011

    2,7%

    жылына орто эсеп менен (татаал темп)

    Окуучу орундарын пайдаланууга берүү · 2010–2011

    10,0 миң орун

    жылына орто эсеп менен; бардыгы 20,0 миң орун

    Мамлекеттик карыз, ИДПнын %ы · 2011-жылдын аягына карата

    ИДПнын 50,1%

    2009-жылдын аягына карата ИДПнын 58,5% болгон

    • news.kg кайра эсептеген
    Профиль: мөөнөттөр, шайлоолор, хроника
  5. Курманбек Бакиев, портрет
    Сүрөт: Steele C. G. Britton, U.S. Air Force, Public domain (работа ВВС США)

    Курманбек Бакиев

    2005–2010

    Иш жүзүндө бийликте болгон акыркы күн: 06.04.2010; юридикалык жактан: 15.04.2010

    Бийликке кантип келген
    «Жоогазын революциясындагы» оппозициянын лидерлеринин бири. 2005-жылдын 25-мартында премьер-министрдин жана президенттин милдетин аткаруучу болуп дайындалган, 2005-жылдын 10-июлунда мөөнөтүнөн мурда өткөн президенттик шайлоодо жеңген (Ф. Кулов премьерлик кызматтын ордуна анын пайдасына талапкерлигин алып салган).
    Кызматтан кантип кеткен
    Революциядан кийин кызматтан кеткен. 2010-жылдын 7-апрелинде Бишкекте адамдардын өлүмү менен коштолгон нааразылык акцияларынын натыйжасында бийликтен четтетилген. Жалал-Абадга кеткен, 15-апрелде кызматтан кетүү жөнүндө арызга кол коюп, өлкөдөн чыгып кеткен (Казакстан, андан кийин Беларусь); кийинчерээк отставканы тааныудан баш тарткан. Беларусияда жашайт, Кыргызстанда сырттан соттолгон.

    ИДПнын реалдуу өсүшү · 2005–2009

    4,5%

    жылына орто эсеп менен (татаал темп)

    Окуучу орундарын пайдаланууга берүү · 2005–2009

    8,3 миң орун

    жылына орто эсеп менен; бардыгы 41,4 миң орун

    Мамлекеттик карыз, ИДПнын %ы · 2009-жылдын аягына карата

    ИДПнын 58,5%

    2004-жылдын аягына карата ИДПнын 93,9% болгон

    • news.kg кайра эсептеген
    Профиль: мөөнөттөр, шайлоолор, хроника
  6. Аскар Акаев, портрет
    Сүрөт: A.Savin, FAL (Free Art License)

    Аскар Акаев

    1990–2005

    Иш жүзүндө бийликте болгон акыркы күн: 24.03.2005; юридикалык жактан: 11.04.2005

    Бийликке кантип келген
    1990-жылдын 27-октябрында Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңеши тарабынан жаңы түзүлгөн президенттик кызматка компромисстик талапкер катары шайланган (экинчи турда 179 добуш, Н. Исановдо — 62). Көз карандысыздык жарыялангандан кийин 1991-жылдын 12-октябрындагы бүткүл элдик шайлоодо мандатын бекемдеген (жалгыз талапкер болгон).
    Кызматтан кантип кеткен
    Революциядан кийин кызматтан кеткен. 2005-жылдагы талаштуу парламенттик шайлоодон кийинки массалык нааразылык акцияларынын жүрүшүндө бийликтен четтетилген («Жоогазын революциясы»): 2005-жылдын 24-мартында нааразы болгондор өкмөт үйүн ээлеп, Акаев өлкөдөн чыгып кеткен (Казакстан аркылуу Орусияга). 4-апрелде КРдин Москвадагы элчилигинде кызматтан кетүү жөнүндө арызга кол койгон, 11-апрелде парламент аны кабыл алган.

    ИДПнын реалдуу өсүшү · 1991–2004

    −1,6%

    жылына орто эсеп менен (татаал темп)

    Окуучу орундарын пайдаланууга берүү · 1991–2004

    8,1 миң орун

    жылына орто эсеп менен; бардыгы 113 миң орун

    Мамлекеттик карыз, ИДПнын %ы · 2004-жылдын аягына карата

    ИДПнын 93,9%

    мөөнөттүн башына карата маалымат жок

    • news.kg кайра эсептеген
    Профиль: мөөнөттөр, шайлоолор, хроника

Мамлекет башчысынын милдетин аткаруучулар

Талант Мамытов, портрет
Сүрөт: Жаслан Жумабеков / Пресс-служба Мажилиса Парламента РК, CC BY 4.0

Талант Мамытов

Президенттин милдетин аткаруучу (Жогорку Кеңештин төрагасы катары)

14.11.2020–28.01.2021

Өткөөл мезгилде милдетти аткарган. Бөлүмдүн эрежеси боюнча статистиканын жылдары ага эсептелбейт.

Бардык мөөнөттөрдүн хроникасы

Датасеттин маалыматы боюнча президенттиктин окуялары: категория жана президент боюнча чыпка. Чыпкасыз — ар бир мөөнөттүн акыркы окуялары.

Садыр Жапаров

  1. ЭкономикаРасмий билдирүү

    2030-жылга чейинки Улуттук өнүгүү программасы

    №178 жарлык: ИДП кеминде 30 млрд доллар, киши башына ИДП 4 500 долларга чейин, жылына орто эсеп менен 8% өсүш, жумушсуздук 5%га чейин, негизги капиталга инвестициялар ИДПнын кеминде 20%, мамлекеттин тышкы карызы — ИДПнын 60%на чейин.

    Булакта: «мамлекеттин тышкы карызын ИДПга карата 60%га чейинки деңгээлде чектөө». №178 жарлыктын тексти түздөн-түз окулган эмес.

    Булак: economist.kg: В Кыргызстане утвердили Национальную программу развития до 2030 года

  2. Экономика

    «Кумторду» тышкы башкаруу токтотулду

    Министрлер кабинетинин төрагасынын буйругу менен тышкы башкаруу жол-жобосу токтотулган.

    Булак: economist.kg: На «Кумторе» прекращён режим внешнего управления

  3. Экономика

    «Кумтор» толугу менен мамлекетке өттү

    Centerra Gold менен тынчтык келишими: «Кыргызалтын» кенди толук көзөмөлгө алуунун ордуна жокко чыгаруу үчүн Centerra компаниясынын 77,4 млн акциясын (≈26%) өткөрүп берген.

    Булак: economist.kg: Centerra Gold объявила о соглашении с Кыргызстаном

  4. ЭкономикаРасмий билдирүү

    2026-жылга чейинки Улуттук өнүгүү программасы; министрлер кабинетинин жаңы башчысы

    №435 жарлык: максаттар — ИДПнын жылдык өсүшү 5%, киши башына ИДП кеминде 1 500 доллар, жакырчылык 20%га чейин, жумушсуздук 5%га чейин. Ошол эле күнү Министрлер кабинетинин төрагасы болуп Акылбек Жапаров дайындалган.

    Булак: UNEP LEAP: Presidential Decree No. 435 validating National Development Program

  5. Экономика

    «Кумтордо» тышкы башкаруу

    Министрлер кабинети «Кумтор Голд Компани» ЖАКына убактылуу тышкы башкаруу киргизип, башкаруучу болуп Т. Болтурук дайындалган; Centerra Gold эл аралык арбитражды демилгелеген.

    Булак: 24.kg: Как прошли три месяца внешнего управления на руднике

  6. Экономика

    Тоо-кен казып алуучу компанияларды тышкы башкаруу жөнүндө мыйзам

    «Кумтордо» убактылуу тышкы башкаруу киргизүүгө мүмкүндүк берген түзөтүүлөргө кол коюлган (парламент 6-майда кабыл алган).

    Булак: Настоящее Время: на «Кумторе» ввели внешнее управление

Мөөнөттүн толук хроникасы (44)